Atatürk'ü Anma Töreni, 11 Kasım 2013

Fuat Keyman
Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi Direktörü
Pazartesi, November 11, 2013 - 10:30

"Atatürk Küresel Ölçekte Bir Lider"

Son on beş yıldır tartıştığımız Türkiye'nin model ülke olması, Türkiye'nin deneyiminden öğrenilmesi gereken saygın bir ülke olması, bir ilham kaynağı olması bugünle ilgili değildir. Esasında tüm çalışmalar gösterir ki tüm siyasi tarihimizi küresel ölçekte okuduğumuz zaman görebiliriz ki Türkiye 1923'den beri model ülkedir. Laikliğiyle, kalkınmacılığıyla, ulus-devleti, ulus toplumu kurma çabalarıyla, bütün sorunlarına rağmen başından itibaren her zaman bir model ülke olma durumunda olmuştur. Bu kaynakla birlikte, ikinci kaynak alan ise bundan iki yıl önce sayın ve sevgili Sakıp Sabancı'yı anma konuşmalarında davet etmiş olduğunuz, Dünyadaki Henry Kissinger'la birlikte iki önemli taktisyen ve stratejisten biri sayılan Zbigniew Brzezinski'nin, iki yıl önce hem Sabancı Üniversitesi bağlamında Brookings Enstitüsü'nde birlikte yapmış olduğu konuşma hem de bu konuşmanın dayandığı, çıkartmış olduğu çok önemli "Stratejik Vizyon" kitabına referans vermek istiyorum. Esasında bu kitapta, Batı hegemonyasının merkezinden yazılan ve 2030'a dönük olarak dünya tahlili yapan, dünyanın gidişatına bakan bir strateji kitabı. Bu bağlamda, kitabın içine baktığımız zaman ilginç bir şekilde Atatürk'ün modernleşme, siyaset ve dış politika alanlarında koymuş olduğu vizyoner yapıyı Zbigniew Brzezinski'nin altını çizerek vurguladığını görüyoruz. Şu saptamayı yaptığını görüyoruz. "20. yüzyıl devrimlerine baktığımız zaman hala geçerliliğini koruyan, çok kan dökülmeden yapılan sürdürülebilir tek devrim Mustafa Kemal Atatürk'ün gerçekleştirmiş olduğu Türkiye ya da Cumhuriyet devrimdir."

Bu anlamda sadece Brzezinski değil, aynı zamanda Batı düşünce yapısı içinde yetişmiş ve Batı'dan dünyaya bakan ünlü siyaset bilimcilerin, ünlü felsefecilerin de bugün hala Atatürk'ü çok saygın bir şekilde andıkları, gördükleri ve Atatürk'ü referans yaptıklarını görüyoruz. O yüzden de küresel ölçekte baktığımız zaman Atatürk'ün niye bugün hala geçerliliğini sürdürdüğünü görebiliyoruz. Çünkü iki tane akım birleşiyor. Atatürk, sadece Türkiye'nin lideri değil, Atatürk sadece Türkiye'nin ulusal ölçekte kurucu lideri değil, esasında Atatürk, küresel ölçekte bir dünya lideridir. Bu dünya lideri olma özelliğini de bir taraftan sömürge sonrası toplumlar alanından giderek yapıyor, bir taraftan da dünyadaki hala merkezi koruyan Batı modernitesinin dünyaya bakışını yapıyor. Bu ikisini birleştiren, hem sömürge sonrası akımı hem de Batı modernitesinden dünyaya bakışı birleştiren küresel ölçekte bir lider olan Atatürk, bu önemini ve geçerliliğini sürdürmeye devam edecek.